Artan Maliyetler ve Düşen Fiyatlar Çiftçiyi Borç Sarmalına Sürükledi
Üretim faaliyetlerine devam edebilmek adına borçlanan çiftçiler, yeni sezona yine borç yüküyle ve tamamen faize çalışan bir yapıyla başlıyor. Bir önceki dönemin borcunu kapatabilmek için yeniden kredi çekmek zorunda kalan üreticiler, her geçen gün daha da derinleşen bir borç sarmalına saplanmış durumda.
Artan Maliyetler ve Düşen Fiyatlar
Bu yıl içerisinde enerji, gübre, ilaç, tohum ve işçilik gibi temel tarımsal girdilerin maliyetleri geçen yıla kıyasla katlanarak arttı. Üretim miktarında belirli bir artış yaşanmasına rağmen mercimek, zeytin ve üzüm gibi pek çok üründe geçen yıla oranla yüzde elliye varan fiyat düşüşleri görüldü. Üründeki bolluğa rağmen çiftçinin üretimden elde ettiği gelir, yükselen maliyetleri karşılamaya yetmedi ve üreticiler sezonu zararla kapattı.
Ürünü düşük fiyattan elden çıkarmak zorunda kalan çiftçi, banka borçlarını ödemekte büyük güçlük çekiyor. Bir dönemin borcu henüz kapanmadan yeni üretim döneminin masrafları baş gösterirken, üreticinin bankalara olan bağımlılığı da giderek artıyor. Bireysel kredi borçları ekonomideki genel sıkıntıları derinleştirirken tarım sektöründeki tablo da endişe verici boyutlara ulaşıyor.
Ziraat Bankası Raporuna Göre Kredi ve Takip Tutarları
Ziraat Bankasının yayımladığı son finansal rapor, çiftçilerin yaşadığı mali çıkmazı rakamlarla gözler önüne serdi. Rapora göre çiftçi destek kredilerinin toplamı 1 trilyon 166,2 milyar liraya ulaştı. Tarımsal nitelikli çiftçi destek kredilerinin de bulunduğu ihtisas kredilerinde yakın izlemeye alınan tutar, önceki dönemde 49 milyar 116 milyon TL seviyesindeyken 2026 yılı Eylül sonu itibarıyla 73 milyar 709 milyon TL’ye çıktı. Bu kalemdeki dokuz aylık artış oranı yüzde 50,1 olarak kaydedildi.
Yakın izlemedeki ihtisas kredilerinin 56 milyar 412 milyon TL’lik kısmını henüz yeniden yapılandırılmayan borçlar oluşturdu. Sözleşme koşulları değiştirilerek yapılandırılan kredilerin tutarı 1 milyar 838 milyon TL olurken, yeniden finansman yoluyla yapılandırılan krediler 15 milyar 459 milyon TL seviyesine yükseldi. Geçen yılın sonunda yeniden finansman yoluyla yapılandırılan ihtisas kredileri 5 milyar 223 milyon TL iken, bu tutar dokuz ayda yaklaşık üç katına çıkarak yüzde 196 artış gösterdi. Sözleşme koşulları değiştirilen krediler ise aynı dönemde 761 milyon TL’den 1 milyar 838 milyon TL’ye çıktı. Böylece yapılandırılan ihtisas kredilerinin toplamı 5 milyar 984 milyon TL’den 17 milyar 297 milyon TL’ye ulaştı.
Bankanın Kârı ve Faiz Gelirlerindeki Artış
Çiftçilerin ana finansman kapısı konumundaki Ziraat Bankasının ilk dokuz ayda elde ettiği net kâr 139 milyar 835 milyon TL oldu. Geçtiğimiz yılın aynı döneminde 124 milyar 857 milyon TL olan net kâr, yüzde 12 oranında artış gösterdi. Bankanın net faiz gelirlerindeki yükseliş ise çok daha belirgin gerçekleşti. Geçen yılın ilk dokuz ayında 229 milyar 452 milyon TL olan net faiz geliri, bu yılın aynı döneminde 368 milyar 430 milyon TL’ye çıkarak yüzde 60,6 oranında arttı.
Ziraat Bankasının faiz gelirlerinde en büyük payı çiftçi destek kredileri aldı. Bankanın yılın ilk dokuz ayında ihtisas bankacılığından elde ettiği faiz geliri 304 milyar 613 milyon TL olarak kayıtlara geçti. Geçen yılın aynı döneminde bu rakam 234 milyar 485 milyon TL seviyesindeydi. İhtisas bankacılığından sağlanan faiz geliri bir yılda yüzde 29,9 oranında artış gösterdi. Bu kalemden elde edilen gelir, bankanın 368,4 milyar TL’lik toplam net faiz gelirinin yüzde 82,7’sine denk geldi.

Kaynak: Birgün
