Gebze’deki 14. yüzyıldan kalma bir eser olan Malkoçoğlu Mehmet Bey Türbesi, Selçuklu kümbet geleneği ile erken Osmanlı mimarisini bir arada barındırıyor. Yapının inşasında kullanılan Bizans dönemine ait devşirme taşlar ve halk arasında yanlış bilinen “Kırgızlar Mezarlığı” adının aslında “Kırk Kızlar Mezarlığı” olması gibi detaylar, türbeyi tarih meraklıları için ilgi çekici kılıyor.
Gebze’de bugün Çamlık Parkı olarak bilinen tepe noktasında yer alan türbe, 1385 yılında tamamlanmış. Anadolu Selçuklu kümbet mimarisinin karakteristik çizgilerini yansıtırken, Osmanlı’nın erken dönem yapı anlayışıyla da benzerlik gösteriyor. Zaman içinde büyük tahribat yaşayan türbe, 1940’lı yıllarda neredeyse tamamen yıkılmış ve yalnızca tek bir sütun ayakta kalmıştı. 1960’lı yıllarda yapılan kapsamlı restorasyonlarla türbe yeniden ayağa kaldırıldı. 1980 ve 2011 yıllarında yapılan ek onarımlarla bugünkü görünümüne kavuştu.
Tarihçi-Yazar Dr. Recep Kankal, türbenin hem Selçuklu hem de erken Osmanlı izlerini taşıyan nadir yapılardan biri olduğunu vurgulayarak, “1385 yılında vefat eden Malkoçoğlu Mehmet Bey’in mezarı buradadır ve bu yapı dönemin belgeleriyle de doğrulanıyor” dedi.
Türbede ayrıca Bizans dönemine ait devşirme taşlar kullanıldığına dikkat çeken Kankal, “Sütun başlıklarında haç motifleri ve tuğla dizimlerinde Bizans’a özgü almaşık teknik görülüyor. Bu yapı, bölgedeki eski medeniyetlerin izlerini de taşıyor” ifadelerini kullandı.
Dr. Kankal, halk arasında “Kırgızlar Mezarlığı” olarak bilinen alanın aslında “Kırk Kızlar Mezarlığı” olduğunu belirterek, Anadolu’nun farklı bölgelerinde benzer isim değişimlerine rastlandığını kaydetti.
Malkoçoğlu Mehmet Bey Türbesi, Selçuklu, Osmanlı ve Bizans izlerini tek bir yapı çatısı altında sunmasıyla, Gebze’nin tarihsel zenginliğini gözler önüne seriyor.
Kaynak: İHA
