Kocaeli’nin İzmit ilçesine bağlı Tevfikiye Mahallesi’nde 137 yıllık Saya geleneği yeniden yaşatıldı. Harman sonu döneminde gerçekleştirilen etkinlikte gençler; deve, ayı, keçi, teke ve hayalet kostümlerine bürünerek gecenin karanlığında sokakları dolaştı. Renkli görüntülere sahne olan gelenekte, geçmişte çoban payı olarak toplanan buğday ve mahsullerin yerini artık para aldı.
Tevfikiye Mahallesi’nde düzenlenen Saya etkinliği, yörede yıllardır sürdürülen geleneksel kültürün önemli örneklerinden biri olarak gerçekleştirildi. Havanın kararmasıyla birlikte kostümlerini giyen gençler, çan sesleri eşliğinde mahalle sokaklarında dolaşarak çeşitli gösteriler sergiledi.
Çoban Payı İçin Sokak Sokak Dolaştılar
Geleneğin gereği olarak gençler, zaman zaman izleyicilerin üzerine doğru hamleler yaparken bazıları da yere yığılarak kendilerine bahşiş verilmesini bekledi. Çoban payı olarak bilinen bu geleneksel uygulama, etkinliğe katılan vatandaşlara eğlenceli anlar yaşattı.
Saya geleneğinin geçmişte harman döneminin sona ermesiyle birlikte gerçekleştirildiği ve gençlerin köydeki çobanın hakkı olan payı toplamak için evleri tek tek ziyaret ettiği belirtildi. O dönemlerde buğday ve çeşitli tarım ürünleri toplanırken, elde edilen mahsullerin helva yapımında kullanıldığı aktarıldı. Zaman içerisinde ise ürünlerin yerini para aldı.
Kostümlerle Geleneksel Figürler Canlandırıldı
Etkinlikte deve, ayı, keçi ve teke gibi hayvanların yanı sıra hayalet ve benzeri ürkütücü figürler de canlandırıldı. Kostümlerin özellikle karanlıkta giyilmesiyle birlikte gençlerin kimlikleri gizlenirken, ortaya geleneksel eğlence kültürünün dikkat çekici görüntüleri çıktı.
Etkinliğe katılan mahalle sakinlerinden Ahmet Şahin, Saya geleneğinin Orta Asya’ya kadar uzanan bir Türk geleneği olduğunu söyledi.
Şahin, geleneğin özellikle kırsal bölgelerde harman sonu döneminde bir eğlence kültürü olarak yaşatıldığını belirterek, “Orta Asya’dan beri gelen Türk geleneği. Özellikle kırsalda, ‘harman sonu’ dediğimiz dönemde yapılan bir eğlence kültürü. Köyler arası gezilerek yapılan, gençlerin eğlencesi” dedi.
“İlk Kez Görenler İçin Korkutucu Olabilir”
Yıllar boyunca ara verilen geleneğin gençler tarafından yeniden canlandırılmaya çalışıldığını ifade eden Şahin, etkinlikte kullanılan figürlerin özelliklerine de değindi.
Şahin, “Devesi vardır, ayısı vardır, keçisi vardır, tekesi vardır. Bunlara benzeyen kıyafetler giyilerek oluşturulmaya çalışılıyor. Tabii havanın da karanlık olması gerekiyor. İnsanların tanınmaması gerekiyor, işin özü bu” diye konuştu.
Saya etkinliğini ilk kez görenlerin kostümler ve karanlık nedeniyle korkabileceğini belirten Şahin, bölge halkının ise geleneğe yıllardır aşina olduğunu söyledi. Şahin, “İlk kez görenler için biraz korkutucu olabilir ama aslında değil. Şuradaki seyircilerin hepsi bunu izlemeye gelmiştir ve yıllardır gelirler” ifadelerini kullandı.
137 yıllık geçmişiyle dikkat çeken Saya geleneği, bu yıl da gençlerin renkli kostümleri, çan sesleri ve geleneksel gösterileriyle Tevfikiye Mahallesi sokaklarında yaşatılmış oldu.
İHA
